Czym jest troll parenting?

Trend obserwowany w mediach społecznościowych, w którym rodzice publikują w internecie treści o swoich dzieciach w sposób ośmieszający, kompromitujący lub upokarzający, określany jest jako troll parenting. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się niewinnym humorem, niesie za sobą poważne konsekwencje zarówno dla dzieci, jak i dla ich opiekunów. W czasie, gdy cyfrowa obecność staje się normą, warto przyjrzeć się temu zjawisku uważniej.

Czym jest troll parenting? Skąd się wziął?

Pojęcie troll parentingu wywodzi się z połączenia dwóch elementów: internetowej kultury „trollowania” — czyli prowokowania, żartów i wywoływania reakcji u odbiorców — oraz zachowań rodzicielskich w przestrzeni cyfrowej. Termin ten odnosi się do sytuacji, w których to rodzice, zamiast dokumentować ważne chwile z życia dziecka, publikują treści mające na celu rozbawić odbiorców kosztem ich pociech.

Mogą to być zdjęcia i filmiki przedstawiające dzieci w dziwnych, upokarzających lub krępujących sytuacjach, często opatrzone „zabawnych” komentarzami. Tego typu posty różnią się od tradycyjnego dokumentowania życia rodzinnego. Ich głównym celem jest bowiem wywołanie śmiechu, często kosztem godności dziecka.

Czym jest troll parenting? Różne przejawy

Z czasem zjawisko przybrało na intensywności wraz z rozwojem mediów społecznościowych i platform wideo. Wiele rodzin stojących za popularnymi kontami influencerek czy influencerów zaczęło wykorzystywać życie dzieci jako źródło contentu, licząc na lajki, udostępnienia i rozwój własnych kanałów. Ten mechanizm przypomina w pewnym sensie inne zachowania rodzicielskie w sieci, takie jak sharenting, ale przekracza granice prywatności i dobrego smaku. Czym innym jest bowiem mówienie o swoim dziecku z przymrużeniem oka, a czym innym jawne ośmieszanie go i publikacja różnego rodzaju „wpadek”.

Przykładem niebezpiecznego publikowania na granicy dobrego smaku może być kanał na Instagramie syna popularnego detektywa Krzysztofa Rutkowskiego. Już teraz pojawiają się posty sponsorowane, na których chłopiec reklamuje np. usługi dentystyczne. Czy to na pewno posty jego autorstwa? Czy jako osoba starsza będzie dumny z tych treści? A jak je odbiorą rówieśnicy? Wydaje się, że tym pytaniom w przypadku jego rodziny nie poświęcono wiele uwagi.

Czym jest troll parenting? Jak się przejawia?

Typowe przejawy troll parentingu można podzielić na kilka form. Jedną z nich jest publikowanie materiałów, na których dziecko znajduje się w sytuacjach uznawanych przez dorosłych za śmieszne, choć dla dziecka mogą być stresujące. To np. nagrywanie płaczu, krzyku, zaskoczenia. Inną jest prezentowanie dzieci w niekorzystnym świetle poprzez komentarze lub opisy sytuacji, które mają na celu zmusić obserwujących do złośliwych reakcji albo przerabianie ich wizerunku na memy. Niekiedy rodzice celowo wywołują specyficzne zachowania u dzieci, aby następnie je udokumentować i podzielić się nimi online.

W wielu przypadkach to nie tylko publikacja niewinnych ujęć, ale poszukiwanie coraz bardziej ekstremalnych reakcji i treści, które z czasem przekraczających granice dobrego smaku. Szczególnie popularne kanały z dużą liczbą obserwujących zaczynają generować bardziej prowokujące materiały, żeby przyciągnąć większą uwagę. To zjawisko łatwo przeradza się w cykliczne, nasilone eksponowanie dzieci w sytuacjach, które potem krążą po sieci bez kontroli.

Czym jest troll parenting? Konsekwencje

Chociaż publikowanie zdjęć i filmów z dziećmi nie jest samo w sobie zabronione, zastanawia etyczność troll parentingu i jego zgodność z prawem. Dzieci, których wizerunek jest rozpowszechniany bez ich zgody, nie mają kontroli nad tym, jak są przedstawiane w przestrzeni cyfrowej, ani nad tym, jak te treści mogą wpłynąć na ich przyszłość.

Zgodnie z zasadą poszanowania prywatności i ochrony danych osobowych, osoby niepełnoletnie powinny być chronione przed publikacją materiałów, które mogą im zaszkodzić teraz lub w przyszłości.

Brak zgody dziecka na publikację to kwestia szczególnie istotna w okresie dorastania i obecności nastolatków w social mediach. Rówieśnicy mogą opublikowane wcześniej treści wykorzystać jako sposób na nękanie i wyśmiewanie. To prosta droga do bullyingu i odrzucenia przez grupę znajomych.

Potencjalne niebezpieczeństwa dla dzieci

Najbardziej oczywistym skutkiem troll parentingu jest ryzyko psychologiczne dla dziecka. Upokorzenie, kompromitacja i śmiech odbiorców mogą prowadzić do trwałych śladów emocjonalnych, włączając obniżenie poczucia własnej wartości, lęk społeczny czy trudności w budowaniu relacji interpersonalnych. Dziecko może odczuwać zarówno bezpośredni dyskomfort, jak i długofalowe psychiczne konsekwencje tego, że jego wizerunek jest oceniany, komentowany i wyśmiewany przez nieznane osoby.

Ponadto treści, które raz pojawiły się w sieci, najczęściej pozostają tam na zawsze. Są archiwizowane, kopiowane i udostępniane. Może to prowadzić do sytuacji, w których dziecko jako dorosły (lub wcześniej, jako nastolatek) odkryje, że ponadprzeciętny fragment jego życia został utrwalony w niekorzystnym kontekście i krąży nadal w publicznej przestrzeni. To może odbić się negatywnie na karierze, relacjach społecznych, a także poczuciu bezpieczeństwa.

W Polsce temat zdrowia psychicznego dzieci podnosi między innymi Kids Alert. Wyłapuje i zgłasza opublikowane materiały, które mogą prowadzić do publicznego ośmieszania. Nagłaśnia także skrajne przypadki, gdy dziecko lub nastolatek próbuje się targnąć na własne życie wskutek publicznego napiętnowania.

Kolejnym niebezpieczeństwem jest narażenie dziecka na cyberprzemoc. Gdy wizerunek dziecka trafi do szerokiej grupy odbiorców, jest ono bardziej podatne na krytykę, hejt czy nawet nękanie ze strony osób trzecich. Niektórzy badacze wskazują również na ryzyko se*sualizacji danych treści i niebezpieczne kontakty online, które mogą wynikać z udostępniania zbyt szczegółowych lub wulgarnych materiałów z udziałem dziecka.

Czym jest troll parenting? Podsumowanie

Troll parenting to współczesne zjawisko w mediach społecznościowych, w którym humor i rozrywka są stawiane ponad godnością i prawami dziecka. Choć może wydawać się niewinną formą żartu, niesie ze sobą poważne konsekwencje psychologiczne i społeczne dla najmłodszych oraz rodzi pytania o granice prywatności w social mediach. Czy popularność i lajki są dla rodziców ważniejsze niż prywatność ich dziecka?

Źródła:
https://uci.usz.edu.pl/slownik-it/troll-parenting/
https://uodo.gov.pl/file/4958
https://www.instagram.com/
https://kidsalert.pl/