Doomscrolling – co to znaczy?

Doomscrolling – co to znaczy? Doomscrolling to termin opisujący specyficzny sposób korzystania z internetu, który sprawia, że psychologowie biją na alarm. Zjawisko to wiąże się bowiem z długotrwałym pochłanianiem treści o negatywnym wydźwięku. Nie ma realnych korzyści informacyjnych, a skutki jego wpływu na psychikę mogą być opłakane. Jak rozpoznać doomscrolling i co zrobić, by nas nie pochłonął?

Doomscrolling – co to znaczy?

Doomscrolling oznacza nawykowe, często niekontrolowane przewijanie treści w internecie, głównie wiadomości nacechowanych pesymizmem, zagrożeniem lub dramatyzmem. Dotyczy to zarówno portali informacyjnych, jak i mediów społecznościowych, gdzie dominują nagłówki sugerujące kryzys, konflikt lub niepewność. Charakterystyczną cechą tego zjawiska jest fakt, że użytkownik kontynuuje konsumpcję treści mimo narastającego napięcia psychicznego. Doomscrolling nie służy pogłębianiu wiedzy, lecz utrwala stan ciągłej gotowości i niepokoju.

Doomscrolling – co to znaczy? Zachowania internautów

Współczesne środowisko cyfrowe opiera się na nieprzerwanym przepływie informacji. Internauci mają dostęp do aktualizowanych w czasie rzeczywistym wiadomości z całego świata, co sprzyja częstemu sprawdzaniu nowych treści. Platformy internetowe projektowane są w sposób maksymalizujący zaangażowanie użytkownika, między innymi poprzez nieskończone strumienie treści. Takie rozwiązania technologiczne sprzyjają automatyzacji zachowań i utrudniają świadome zakończenie korzystania z danego medium.

Doomscrolling – co to znaczy? Algorytmy

Algorytmy stosowane przez serwisy informacyjne i media społecznościowe analizują reakcje użytkowników, promując treści wywołujące silne emocje. Materiały negatywne generują większe zaangażowanie, ponieważ są częściej komentowane i udostępniane. W efekcie użytkownikowi podsuwane są kolejne podobne informacje, co prowadzi do zawężenia perspektywy poznawczej. Taki mechanizm sprzyja powstawaniu wrażenia, że świat jest bardziej chaotyczny i niebezpieczny, niż wynikałoby to z obiektywnych danych.

Psychologiczne mechanizmy

Doomscrolling ma swoje źródła w biologicznych mechanizmach przetwarzania informacji. Mózg człowieka wykazuje tendencję do silniejszego reagowania na bodźce negatywne, ponieważ w przeszłości zwiększało to szanse na przetrwanie. Informacje o zagrożeniach są szybciej zauważane i dłużej utrzymywane w uwadze. W środowisku cyfrowym mechanizm ten prowadzi do nadmiernego skupienia na treściach stresujących, nawet gdy nie mają one bezpośredniego znaczenia dla bezpieczeństwa jednostki.

Regulacja emocji

Dla części użytkowników doomscrolling pełni funkcję pozornej kontroli nad sytuacją. Czytanie kolejnych wiadomości daje złudne poczucie przygotowania na możliwe zagrożenia. W praktyce jednak prowadzi to do przeciążenia informacyjnego i wzrostu napięcia. Zjawisko to bywa szczególnie nasilone w okresach niepewności społecznej lub osobistej, gdy potrzeba przewidywalności staje się silniejsza.

Regularne angażowanie się w doomscrolling może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne. Utrzymujący się kontakt z treściami o katastroficznym charakterze sprzyja podwyższeniu poziomu stresu i lęku. Może pojawić się trudność w odprężeniu się oraz poczucie stałego zagrożenia. Badania wskazują również na związek między nadmierną konsumpcją negatywnych informacji a obniżeniem nastroju oraz spadkiem poczucia sprawczości.

Wpływ na koncentrację i sen

Doomscrolling oddziałuje nie tylko na emocje, lecz także na funkcje poznawcze. Długotrwałe przeglądanie informacji utrudnia koncentrację i sprzyja rozproszeniu uwagi. Szczególnie problematyczne jest korzystanie z mediów informacyjnych przed snem, ponieważ zwiększony poziom pobudzenia utrudnia zasypianie. Niedobór snu dodatkowo obniża zdolność radzenia sobie ze stresem, co może prowadzić do utrwalenia niekorzystnego schematu zachowań.

Doomscrolling – co to znaczy? Konsekwencje społeczne

Doomscrolling wpływa również na sposób postrzegania rzeczywistości społecznej. Nadmiar negatywnych informacji może prowadzić do cynizmu, spadku zaufania społecznego oraz poczucia bezsilności wobec problemów globalnych. Użytkownicy mogą stopniowo wycofywać się z aktywności obywatelskiej, uznając ją za nieskuteczną. W dłuższej perspektywie zjawisko to może sprzyjać polaryzacji opinii i uproszczonemu postrzeganiu złożonych zagadnień.

Doomscrolling – co to znaczy? Jak go rozpoznać u siebie?

Rozpoznanie doomscrollingu wymaga obserwacji własnych nawyków cyfrowych. Sygnałem ostrzegawczym jest spędzanie dużej ilości czasu na przeglądaniu wiadomości bez wyraźnego celu informacyjnego. Charakterystyczne bywa również poczucie przymusu sprawdzania kolejnych treści oraz trudność w przerwaniu tej czynności. Jeżeli po kontakcie z informacjami pojawia się wyraźne pogorszenie samopoczucia, może to wskazywać na problematyczny wzorzec korzystania z mediów.

Doomscrolling – co to znaczy? Jak się chronić?

Ograniczenie doomscrollingu opiera się na świadomym zarządzaniu uwagą. Pomocne jest wyznaczenie konkretnych przedziałów czasowych na zapoznawanie się z wiadomościami. Warto także korzystać z ograniczonej liczby sprawdzonych źródeł zamiast przeglądać wiele portali jednocześnie. Wyłączenie automatycznego odświeżania treści oraz powiadomień zmniejsza ryzyko impulsywnego sięgania po telefon.

Higiena informacyjna polega na selektywnym i celowym korzystaniu z treści cyfrowych. Obejmuje ona zarówno świadomy wybór źródeł, jak i kontrolę emocjonalnej reakcji na przekazy medialne. Regularne przerwy od informacji pozwalają układowi nerwowemu na regenerację. Zastąpienie doomscrollingu aktywnościami sprzyjającymi odprężeniu wspiera równowagę psychiczną.

Doomscrolling – co to jest? Podsumowanie

Doomscrolling to zjawisko polegające na kompulsywnym przeglądaniu negatywnych treści w internecie. Wynika ono z połączenia naturalnych mechanizmów psychologicznych oraz sposobu funkcjonowania nowoczesnych mediów cyfrowych. Świadome kształtowanie nawyków informacyjnych oraz dbałość o higienę psychiczną pozwalają ograniczyć jego negatywne skutki i zachować zdrowszą relację z informacją.