Kosmetykoreksja – co to?

W jakim wieku można zacząć nakładać makijaż? Ile produktów powinno znaleźć się w codziennej rutynie pielęgnacyjnej? Zadajemy te pytania wobec rosnącego w grupie młodych osób problemu nadużywania kosmetyków. Kosmetykoreksja – co to jest? Jakie ma fizyczne i psychiczne skutki?

Kosmetykoreksja – co to?

Terminu „kosmetykoreksja” nie znajdziemy w zatwierdzonych klasyfikacjach zaburzeń psychicznych. Można nim natomiast umownie opisywać zachowania związane z nadmiernym koncentrowaniem się na pielęgnacji, wyglądzie i usuwaniu dostrzeganych niedoskonałości. Sam fakt posiadania wielu kosmetyków nie świadczy jeszcze o zaburzeniu, jednak problem pojawia się wtedy, gdy liczba produktów, częstotliwość ich stosowania lub związane z nimi emocje zaczynają wyraźnie wykraczać poza potrzeby skóry i utrudniać normalne funkcjonowanie.

Nadmierna koncentracja na wyglądzie może być także związana z zaburzeniami obrazu własnego ciała. Jednym z przykładów jest dysmorfofobia, czyli zaburzenie dysmorficzne ciała (pisaliśmy o nim w tym artykule). Osoba z takim problemem może przez wiele godzin koncentrować się na postrzeganej wadzie wyglądu, porównywać się z innymi, wielokrotnie sprawdzać swój wygląd w lustrze lub próbować ukrywać niedoskonałości. Zaburzenie to często zaczyna się w okresie nastoletnim i może znacząco wpływać na relacje, naukę oraz codzienne funkcjonowanie.

Kosmetykoreksja – co to? Skąd się bierze?

Bardzo niepokojącą rolę odegrały w powstaniu kosmetykoreksji media społecznościowe. Nie dość że prezentują wyidealizowane wizerunki i stale podnoszą poprzeczkę w kanonach piękna, to jeszcze starają się pozyskiwać klientów dla coraz większej ilości kosmetyków. Filmy pokazujące rozbudowane rutyny pielęgnacyjne mogą przedstawiać stosowanie wielu produktów jako coś normalnego, koniecznego lub świadczącego o odpowiedzialnym dbaniu o siebie.

Promowanie złożonych schematów pielęgnacyjnych skłania do rozszerzania codziennej rutyny i ciągłego uzupełniania kosmetyczki. To oczywiście zabieg marketingowy i napędzanie konsumpcjonizmu, jednak nastolatki najczęściej o tym nie wiedzą i łatwo padają ofiarą manipulacji. Szczególnie, że to właśnie je najczęściej dotykają problemy dermatologiczne ze względu na buzujące hormony.

Kogo dotyczy problem?

Nastolatki bywają mocno zmartwione swoim wyglądem i na nim najczęściej się też koncentrują. Zmiany hormonalne powodują m.in. trądzik, zwiększone wydzielanie sebum czy przesuszenie niektórych obszarów skóry. Szybciej przetłuszczają się włosy, pojawia się także nadmierna potliwość. Pojawienie się zmian skórnych może być dla nastolatków źródłem wstydu, szczególnie gdy jest ono komentowane przez rówieśników lub zestawiane z idealizowanym wyglądem prezentowanym w internecie.

Jednocześnie młoda osoba nie zawsze potrafi ocenić, które składniki i preparaty są jej potrzebne. W internecie można znaleźć porady dotyczące kwasów, retinoidów, peelingów, serum, masek czy produktów przeznaczonych dla skóry dojrzałej. Ich stosowanie może być przedstawiane jako element codziennej higieny, mimo że część takich preparatów nie jest potrzebna młodej, zdrowej skórze. Szczególnie problematyczne staje się kopiowanie całych rutyn bez uwzględnienia wieku, rodzaju skóry i istniejących problemów dermatologicznych.

Jednak nie tylko nastolatki mogą mieć podobny problem. Wszak media i rynek kosmetyczny nie pozwolą na to, by inne grupy wiekowe mogły zaoszczędzić na pielęgnacji. Przeciwnie, pojawia się cały arsenał produktów przeciwzmarszczkowych, ujędrniających i poprawiających koloryt. Zwykle z wiekiem dysponuje się większym budżetem, a więc presja na wieloetapowe daily skin routine także rośnie.

Kosmetykoreksja – co to? Skutki dla skóry

Częste stosowanie wielu produktów może prowadzić do podrażnienia, przesuszenia i uszkodzenia bariery ochronnej skóry. Szczególne znaczenie mają substancje zapachowe i konserwanty, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia.

Problem może się dodatkowo nasilać, gdy pojawienie się podrażnienia zostanie uznane za kolejny problem wymagający zastosowania następnego kosmetyku. W ten sposób może powstać błędne koło. Produkt ma poprawić wygląd skóry, powoduje podrażnienie, a następnie pojawiają się kolejne preparaty mające złagodzić skutki. W przypadku wystąpienia przewlekłego zaczerwienienia, pieczenia, swędzenia, łuszczenia lub zmian zapalnych wskazana jest konsultacja dermatologiczna zamiast dalszego dokładania kosmetyków.

A na to poniekąd liczą producenci linii kosmetycznych. Złagodzenie jednego problemu generuje kolejny, a zyski rosną.

Kosmetykoreksja – co to? Konsekwencje psychiczne

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy pielęgnacja przestaje być jednym z elementów dbania o siebie, a staje się sposobem radzenia sobie z poczuciem własnej wartości. Może pojawić się przekonanie, że bez makijażu, odpowiedniej fryzury lub określonego zestawu kosmetyków nie można pokazać się innym osobom. W konsekwencji rośnie stres, potrzeba nadmiernej kontroli wyglądu a nawet izolacja.

Nadmierna koncentracja na wyglądzie może bowiem sprzyjać unikaniu sytuacji społecznych. Osoba niezadowolona ze swojego wyglądu może niechętnie pojawiać się bez makijażu, unikać zdjęć, spotkań lub kontaktów z rówieśnikami. W przypadku zaburzenia dysmorficznego ciała konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze i obejmować depresję, samookaleczanie oraz myśli samobójcze. Nie oznacza to jednak, że każda osoba używająca wielu kosmetyków jest zagrożona takim zaburzeniem.

Kosmetykoreksja – co to? Podsumowanie

Dbanie o swój wygląd i zdrowie skóry to nic dziwnego ani nieprawidłowego. Jednak warto przejrzeć zawartość kosmetyczki i zweryfikować, jaki produkt nam realnie pomaga, a który „wcisnęły” nam reklamy. A jeśli zauważamy u siebie lub bliskich potrzebę nadmiernej kontroli wyglądu oraz przesadzony reżim pielęgnacyjny, warto rozważyć pomoc dermatologa lub nawet psychologa.

Źródła: