Najciemniejszy miesiąc w roku

Styczeń to najciemniejszy miesiąc w roku, który wiąże się z obniżonym nastrojem, zmęczeniem i spadkiem motywacji. Przyczyny tego fenomenu leżą zarówno w biologii, jak i w naszej codziennej rutynie. Dlaczego styczeń uchodzi za najbardziej depresyjny miesiąc? Jak skutecznie zadbać o swoje zdrowie psychiczne w tym czasie?

Dlaczego styczeń to najciemniejszy miesiąc w roku?

Krótki dzień, niskie temperatury i brak słońca to główne czynniki, które sprawiają, że styczeń uchodzi za najciemniejszy miesiąc w roku. Według badań opublikowanych w czasopiśmie Environmental Health Perspectives, brak światła słonecznego wpływa na poziom serotoniny – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za nasze samopoczucie. W styczniu słońce w Europie Środkowej świeci średnio zaledwie 2–4 godziny dziennie, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia sezonowego zaburzenia afektywnego (SAD).
Ponadto, badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Kopenhadze wykazało, że melatonina – hormon snu – produkowana jest w większych ilościach w okresie zimowym, co może powodować uczucie zmęczenia i apatii. Kombinacja tych czynników czyni styczeń wyjątkowo trudnym okresem dla zdrowia psychicznego.

Styczeń depresyjny miesiąc – skąd to przekonanie?

Nie bez powodu wiele osób uważa, że styczeń to najbardziej depresyjny miesiąc w roku. Jednym z powodów jest pojawienie się zjawiska określanego jako Blue Monday – trzeci poniedziałek stycznia, uznawany za „najbardziej depresyjny dzień w roku”. Choć sam termin został początkowo wprowadzony w celach marketingowych, opiera się na czynnikach takich jak pogoda, poziom motywacji po świętach, i finansowe konsekwencje grudniowych wydatków.

Badania z 2020 roku opublikowane w czasopiśmie Journal of Affective Disorders wykazały, że styczniowy spadek nastroju jest często związany z zakończeniem okresu świątecznego. Po intensywnym czasie pełnym radości i spotkań z bliskimi wiele osób odczuwa pustkę oraz trudności z powrotem do codziennych zadań. Humor dodatkowo psuje nam świadomość niedotrzymania noworocznych obietnic. Mija początkowy zapał i zdajemy sobie sprawę, że nie na każdą zmianę mamy siłę, czas i odpowiednią dozę dyscypliny. Wzrasta wówczas frustracja, niezadowolenie z siebie, a czekający nas rok nie wydaje się już czasem nieskończonych możliwości.

W przypadku Polaków humoru nie poprawia także rozkład dni ustawowo wolnych. Ich największa ilość przypada na listopad, grudzień i styczeń. Po 6 stycznia następuje dość długa przerwa, ponieważ czekamy aż do Świąt Wielkanocnych. Przed nami zatem okres wytężonej pracy, co nie każdego napawa specjalnym optymizmem.

Jak zadbać o zdrowie psychiczne w zimie?

Znajdź sposób na więcej światła

Jednym z najskuteczniejszych sposobów na poprawę nastroju w styczniu jest zwiększenie ekspozycji na światło. Terapia światłem, znana również jako fototerapia, została uznana przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne za skuteczną metodę leczenia objawów sezonowej depresji. Spacery w południe, nawet jeśli niebo jest zachmurzone, mogą również pomóc w dostarczeniu organizmowi niezbędnej dawki światła. Warto postarać się o choć drobną dawkę promieni słonecznych nawet w trakcie pracy.

Dbaj o aktywność fizyczną

Regularna aktywność fizyczna wpływa korzystnie na produkcję endorfin i redukuje poziom kortyzolu – hormonu stresu. W styczniu warto wypróbować treningi domowe, na przykład aerobik lub jogę. Sporo energii może nam dodać także zaplanowanie krótkich wypadów na narty, snowboard czy nawet sanki.

Najciemniejszy miesiąc w roku – Zwróć uwagę na dietę

Włączenie do diety produktów bogatych w witaminę D, takich jak ryby tłuste, jaja i wzbogacane produkty mleczne, może poprawić nastrój i zmniejszyć uczucie zmęczenia. Badanie opublikowane w British Journal of Psychiatry sugeruje, że osoby z niedoborem witaminy D są bardziej podatne na objawy depresji. Możemy też oczywiście wspierać się suplementacją, jednak najważniejsza jest odpowiednio zbilansowana dieta.

Medytuj, zauważaj i doceniaj

Medytacja, techniki oddechowe i praktyki mindfulness pomagają zredukować stres i poprawić nastrój. Liczne badania dowodzą, iż medytacja może zmniejszać objawy depresji i poprawiać zdolność koncentracji. W każdym dniu starajmy się także dostrzegać drobne pozytywne aspekty, za które możemy być wdzięczni. To pozytywnie nastraja i uczy pogodnego spojrzenia na własne życie.

Najciemniejszy miesiąc w roku – Utrzymuj kontakty społeczne

Styczniowa izolacja może nasilać uczucie samotności. Regularne rozmowy z rodziną i przyjaciółmi – nawet w formie wirtualnej – mogą przynieść ulgę i przypomnieć, że nie jesteśmy sami.